Dù đến tết chả có tiền,thì hoa tầm xuân vẫn cứ nhú đo đỏ từ hôm nay rồi.
Sáng
lạnh,lóp ngóp từ đò lên bến, gặp mấy em buộc trên xe máy mấy cây tầm
xuân xuống đò để mang về Hà Nội bán, thấy nhìn lâu, một trong em ấy
nhỏen miệng cười má ửng đỏ, chợt thấy âm ấm
- Vẫn đông đang lạnh mà đã le lói chút xuân rồi ư?
Thì
đã thấy trên mấy sạp báo gần quán cơm bụi đã thấy họ bán báo số tết
rồi, cũng chưa đọc nên chả biết trong những tờ báo ấy có bài nào của ai
đó mình quen không
Xong việc ở Tứ Dân chạy sang Đại Hưng,đã gặp chợ
tết ở đây rồi, chợ chính không còn chỗ,người ta bày hàng ra hai bên
đường bê tông ngay cạnh bãi tha ma và nghĩa trang liệt sĩ Đại Hưng đi
chầm chậm qua đấy một em gái người Đại Hưng đi ủng xanh trùm
khăn kín mặt mời chào:
- Anh mua lá dong về gói bánh đi anh?
Xòe cái miêng có hàm răng thật trắng cười và nói với em ấy:
-
Nhà anh ở Nhuế Dương có một vườn trồng một nửa là gừng với một nửa là
cây lá dong để gói bánh chưng , mấy hôm bận chưa hái được nao em qua
Thuần Hưng vào anh để rẻ cho mà bán em ạ.
Em mừng rỡ:
- Thật không anh? Cho em địa chỉ anh ơi.
Lại ỡm ờ:
-
Trông em thế kia thì nỡ lòng nào nói dối, em cứ qua Thuần Hưng lên đê
xuôi về Kim Động đến Lan Đình rẽ bên trái hỏi nhà ông bác sĩ quân đội về
hưu ,anh là con rể ông bác sĩ ấy, mua bao nhiêu cũng có kể cả lá gừng
nữa
Đang tán, chuông điện thoại réo, cười với em ý thêm tý nữa rồi đi.
Trưa xong việc,lành lạnh lại quay ra góc chợ Đại Hưng,mua cái bánh chưng với khoanh giò cầm lòng đến chiều.
Vừa ăn vừa nghĩ:
-
Thấy nói đâu đó,khó khăn viên chức ngày tết được gói mỳ chính với hộp
mứt, thôi thì, cứ như mình thế này, tiền ít cứ ra hàng giò chả làm cái
bánh chưng với khoanh giò cũng là có tết rồi, cứ đâu phải nâng lên hạ
xuống bóng nhẫy môi mới là có tết?
Chiều về đi trên con đường quen,
lên đò cùng với những người buôn gà,buôn vịt buôn măng, thoang thỏang
bên tai lời chào mời của em má hồng bán cây tầm xuân lúc sáng sớm:
- Anh mua mở hàng cho em đi?
Là lời hỏi han của ai đó:
- Chả biết tết này có bao nhiêu tiền để mà mua dần dần đi nhỉ?
Cơ mà dù đến tết chả có tiền, chỉ có gói mì chính với hộp mứt thôi, thì hoa tầm xuân vẫn cứ nhú đo đỏ từ hôm nay rồi.
Mai là 30 tết rồi.
Mai
là 30 tết rồi, cổng vào làng đã được người ta sơn vôi sơn ve cắm cờ
xanh đỏ, chợ đầu làng cũng đã bắt đầu vãn,bên bến sông những người về
quê muộn cũng vội và qua đò để về nhà,đường về quê là con đường đang sửa
dở dang cũng chả ngăn được háo hức của những người xa quê trở về, rồi
thì ngôi nhà thủa xưa sẽ có đào có quất, mai là ba mươi nhưng ngày hôm
nay cũng đã thịt lợn rồi, một con lợn mấy nhà chung nhau,thịt xong rồi
chia phần.
Chia xong thịt có bộ lòng bầy ra chén trước, thì là lòng mề dạ dày, bát tiết canh.
Lâu lâu gặp nhau,bữa ăn với thức ăn chưa phải là sơn hào hải vị cũng thấy vui thật là vui
Thì đấy
Ánh mắt của mẹ già chờ con cái đi xa về trong những bữa cơm cuối năm
Bữa cơm đơn giản vậy nhưng đâu có phải năm nào cũng đầy đủ người về?
Ừ thì cứ vui đi và ghi lại những khoảnh khắc đáng quí ấy
Chỉ tý nữa thôi, cơm xong,trong lúc rửa bát,những phút giây vừa đi qua, sẽ trở thành quá khứ
Vui đi
Mai cũng đã là 30 tết đó rồi.
Chép ra một tý về Làng và Bến nước khi xưa.
Làng
ven sông, về làng phải đi qua một trạm bơm và một bãi tha ma có một cái
cây to đầu làng. Xưa rừng chưa bị chặt,thủy điện chưa có khúc sông này
lúc nào cũng ăm ắp nước,học sinh đi học sang làng bên (trường ở làng
khác) ngày hai buổi qua khúc sông ấy
Dưới sông có những bè gỗ,bè nứa
người ta thả trôi từ trên thượng nguồn về,trên bè người ta làm một cái
lều bằng nứa lợp lá để ngủ qua đêm trong thời gian chống bè về, lúc chờ
dỡ bè,mấy người ấy ra ngồi câu cá
Xa xa có mấy người thuyền chài bơi
cái thuyền be bé bằng hai tay,vừa bơi vừa gõ gõ vào mạn thuyền, lại có
mấy người mò trai trên sông, có những cái chậu trai để nổi trên mặt nước
Vào
đến làng, bên cây si già có một bậc thang bằng gạch được xây xuống
sông, ở đấy người ta gánh nước về, cho trẻ con ra đấy tắm, mấy cô nuôi
quân ở đơn vị bộ đội ra đấy rửa rau vo gạo. Cũng chả quên nhắc đến ven
sông ấy có con đường lát gạch, một bên bóng cây một bên là ngõ vào xóm ,
có ngôi đình cổ lợp mái ngói âm dương.
Một chiều đông lành lạnh,ký
ức xưa trở về, quay lại ngôi làng ven sông đó,thẫn thờ đi từ đầu làng
đến cuối làng, khúc sông xưa giờ đã trơ khấc chả còn nước, thấy gò thấy
bãi giữa sông, xa xa lũ trẻ mang kích điện đi bắt cá ở những vũng còn
lại giữa sông.Bồi hồi chạy ra bến nước đã từng xuống tắm:
- Vẫn còn đó những cái bậc và mấy cây si già.
Quay lại,lững thức bước trên con đường mùa đông văng vắng,bỗng gặp mấy khuôn mặt phụ nữ già nua
- Là mẹ,là chị đã gánh nước đã tắm cho trẻ con ở bến sông xưa đấy ư?
Nhiều
chục năm đi qua, ký ức xưa đã khác, con người như cái lá đỏ trên cây
kia, có cơn gió đông thổi qua, vài chiếc lá rụng xuống.
Lang thang với cảnh cũ ký ức xưa rồi trở ra,lại đi qua bãi tha ma đầu làng:
- Vẫn cây to đấy,vẫn cái nhà tiếp linh ấy,nhưng nhiều mộ hơn
Thì đó là thực tại
Qua mấy nhiêu năm,mình cũng đã trở thành ông già còng lưng,tóc bạc từ bao giờ
Thôi chép ra,mà chả chép bây giờ thì đến khi nào mới chép được đây?




Vẫn nhớ.
những
năm ấy buổi tối ở Thành phố HCM, trên những tụ điểm ca nhạc công cộng hoặc trên loa
truyền thanh treo trên phố người ta hay mở nhạc bài " Ngày mai anh lên
đường" có câu kết là " Như hoa phong lan chờ đợi,mưa gió không phai
tàn,ngày về nhụy hoa ngát hương, anh ơi em lại đón anh về" dành cho
những người con của thành phố đi chiến trường chống quân Khơ me đỏ
Thời
ấy ra phố, đi một đoạn đường lại gặp cái bảng trên đó có mấy chữ viết
bằng phấn trắng nguyệch ngoạc " Ở đây nhận xay bo bo" lính Bắc vào chả
biết bo bo là gì mới tới tận nơi xem " Bo bo là cái tên dân miền nam
gọi "mỳ mạch" một loại hạt mà các nước viện trợ cho ta ăn hồi đó" giờ
bọn trẻ chả biết bo bo là gì, nhưng nói cho dễ hiểu là một loại hạt bên
tây dùng làm thức ăn để chăn nuôi, còn ta mang về cho người ăn, nấu như
nấu cơm, nhai đau răng lắm, nhai kỹ mới thấy ngọt, bo bo hồi ấy mà ăn
sáng thì mỗi người được một bát,rưới tý nước muối có tý mầu nâu của
đường đun cháy.
Ngày 7/1/1979 ta giải phóng Căm Pu Chia nhưng phải
tối hôm ấy,và ngày hôm sau báo chí mới đăng tin. Ở Vĩnh Yên trong trường
Đại học kỹ thuật quân sự khu 125 nhà ngoài cánh học viên sĩ quan lúc đó
có khóa 9,khóa 10,khóa 11 vỗ tay hò hét vang trời,mừng giải phóng và
mừng đỡ chết chóc.
Mấy năm sau, bố sang Pnôngpênh dạy đại học Y Khoa bên đó, ở khách sạn A 40.
Lúc về nước bố bảo:
- Sang Căm Pu Chia tổng kết lại thấy dân bên đó có mấy cái nhất là Tàn bạo, Dâm đãng và Tráo trở.
Nghe bố nói thì cũng ừ, thì đấy thôi:
- Nó tự tay giết chết gần 2 triệu người của nó, tráo trở thì đấy, trước nó là bạn sau nó đem quân uýnh mình.
Sau
ngày 7/1/1979 quân ta cũng chả vui được lâu, nghe thời sự Trung Quốc
cho quân áp sát biên giới phía bắc , sau tết nó đánh thật, ông anh họ
lúc bấy giờ ở tiểu đoàn công binh trung đoàn 246 sư đoàn 346 ở Cao Bằng,
đúng hôm 17/2 bị Tàu tập kích , cả tiểu đoàn chạy như vỡ trận.
Rồi là những năm tháng lo âu và đói kém tiếp theo.
Nay.
Sau 35 năm kể từ ngày 7.1.1979 đọc tin trên đài báo nói ta tổ chức kỷ niệm to phết, rưng rưng nhớ ngày đấy
Rồi ngậm ngùi:
-Sau
35 năm đã no hơn, nhưng vẫn còn khó khăn lắm, thanh niên học xong lớp
12 không phải đi bộ đội nhiều như ngày xưa nữa, nhưng bây giờ nền kinh
tế suy thoái, có những đứa có mảnh bằng tốt nghiệp đại học đến mấy năm
rồi mà vẫn chửa có thể tự nuôi sống bản thân mình.
Thế đấy.
Chả chắc sống thêm được 35 năm nữa, nhưng liệu đến ngày đó :
- Ngoài đường, trong nhà , đâu đó còn có những kỹ sư thất nghiệp không nhỉ?
Vào
ngày này năm 1979 ( Thứ bảy ngày 06/01/1979) trang 1 tờ báo Quân đội
nhân dân số thứ bảy đăng tin Giải phóng thị xã Xoài Riêng và Cô Nhốt,thì
trang 4 báo đăng tin Phản đối nhà đương cục Trung Quốc lại gây thêm tội
ác mới với nhân dân ta ở ở vùng biên giới.
Vẫn nhớ :
Năm ấy Tố Hữu nhân sự kiện giải phóng Căm Pu Chia đã viết như thế này
"Lụt bắc lụt nam. Máu đầm biên giới
Tay chống trời. Tay giữ nước. Căng gân
Chẳng hề chi. Cách mạng đâu cần
Lòng sẵn mở. Và chân sẵn bước
Cho ngày mai nay, rộn ràng cả Nước
Mở hội mừng Xuân. Mừng bạn. Mừng ta.
Quên hết cực rồi. Trời đất đầy hoa
Bữa rau muối, mà mặt người rạng rỡ."
Thế
Một tháng mười ngày sau, cái tin ở trang 4 báo QĐND số thứ bảy ngày 06/01/1979 ấy trở thành tin chính trên các tờ báo lớn
Chả bao giờ quên.
Đó là sự thật lịch sử mà
Sáng
hẳn, biết thế vì nhìn thấy cái rèm cửa sang sáng, đã sang năm 2014 rồi,
giơ cái máy để đầu giường lên đọc mới biết đêm qua họ bắn pháo hoa.đọc
được lời chúc của nàng cho mọi bạn bè trên FB
Tầm này năm ngoái trên
Sơn La, đầu năm 2013 nhớ đến mấy bài thơ xuân của Tố Hữu khi nhìn cành
táo ven một ngôi nhà sàn trên đường vào bản. Cũng hy vọng, cũng ấp
ủ,cũng chờ đợi, đến cuối năm chửa thấy gì thì cận cuối năm làm một trận
liệt giường liệt chiếu.Thế mới biết chả có gì đoán trước được, mọi hôm
vẫn dậy 5 h sáng, xuống chợ, đánh răng rửa mặt,nhét ví vào đít rồi lên
đường.
Lần này vẫn thế như ma làm, cúi xuống một cái thế là rắc. Nằm
trên giường, chân tay đạp quầy quậy,miệng leo lẻo nhưng bán thân bất
toại mới bảo con:
- Thì trước khi chết ai cũng thế này con ạ.
Mấy ngày với thuốc,với ngải cứu, với đèn hồng ngoại, thế giới tồn tại là trong cái rèm cửa, sống cũng như là đã chết.
Ngày cuối năm, buổi sáng cố vùng dậy ra đường mới thấm cái câu lúc còn sống bố vẫn nói " Cô đi lấy chồng thì chợ vẫn vui.."
Tối về cơm xong, nghỉ sớm.
Mở mắt ra năm 2014 đã đến rồi.
Ta chờ đợi ở những gì trong năm 2014 nhỉ?
Thôi chả chờ gì nữa, biết thế đếch nào được mà đeo kính viễn nhìn về tương lai?
Ngắn và thực tế thôi vậy:
-
Có thể là một cốc cà fê nâu nóng ngồi với một người mới quen, cũng có
thể là bữa nhờn mép trong quán "Cháo lòng" ở Hacinco mà ai đó đã có
nhã ý rủ?
Ừ thôi mắt mờ chân chậm, cứ như coi đến chợ phiên vào đúng tầm chiều:
-
Trong cái chợ lèo tèo đã vãn người, đâu đó còn mấy miếng thịt bạc nhạc
trên những phản thịt của mấy mẹ nạ dòng, mẹt bánh đúc đã nguội của người
bán đã hết thời xuân sắc, thôi thì những thứ ấy vẫn hợp với mình, một
người đã bước qua phía bên kia của cuộc đời, ử chỉ là như thế thôi, cũng
đủ để đón chào năm mới 2014 rồi.

Chiều
cuối năm, gió vẫn lạnh nhưng giời hửng nắng, chạy từ làng Hà Vĩ về đến
cầu Thường Tín tới chỗ trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Tây,thấy khô khô họng,
có cái gì thiêu thiếu ở một chiều cuối năm, rẽ trái vào quán cà fê, gọi
một cốc cà fê nâu,rồi đặt chiếc Smart phone lên bàn, trước khi đặt
không quên mở một bài hát đã có sẵn ở trong đó:
-Sông Lô chiều cuối năm, bất chợt gặp câu hát từ bến sông xưa vọng lại, ai về qua bến Bình Ca.
Thì
đấy mới qua sông, nhưng là đoạn cuối của sông Lô với sông Thao trên
thượng nguồn, mấy mươi năm đi qua, có chiều cuối năm ở biên giới Cao
Bằng, cũng có chiều cuối năm ở Nghĩa Hưng Nam Định,mới năm ngoái đây
chiều cuối năm 2012 lại ở Mường La Sơn La.
Ngồi gần đấy có một cháu gái, áng chừng học cao đẳng sư phạm Hà Tây ra uống nước, giở cái máy Smartphone ra bấm bấm.
Tự nhiên cười.
Nhớ
đến chuyện đọc ở đâu đó có anh bộ đội tên lửa viết thư cho cô giáo sinh
khoa khóa, chuyện mấy cô giáo sinh nhà A7 khoa văn lên biên giới hát
văn nghệ cho bộ đội ở đoàn Khánh Khê.
Ừ thì chả có kỷ niệm nào cả,thôi thì cuối năm ngồi đây cứ thử tưởng tượng ra một câu chuyện chả bao giờ có:
Có nhẽ như thế này:
Cuối
năm, chàng sĩ quan trẻ được cấp trên cho nghỉ phép về thăm gia đình, ở
một huyện phía nam của một tỉnh cánh lính vẫn đùa là gọi tép bằng tôm,
về đến nhà, chàng ngó qua giàn mồng tơi nhìn sang nhà cô hàng xóm, bác
gái bên ấy thấy cậu thập thò mới nói rằng em nó ở trường chưa về, cậu sĩ
quan đạp xe đến cầu Thường Tín đến cổng nhờ bác bảo vệ nhắn tin vào cho
cô bạn gái rồi ra quán cà fê ngồi đợi. Chàng ngồi nhìn những giọt cà fê
rơi rồi nghĩ xem nên nói với cô gái ấy những gì?
Lúc sau.
Cô hàng xóm ra, nàng mặc cái quần lụa hơi loe ở ống, mặc áo sơ mi trắng, tóc dài xõa ngang vai, đôi mắt to thơ ngây.
Nàng hỏi:
- Vậy cái lưng anh sau buổi tập vượt rào vật cản đã đỡ chưa? Biên giới có lạnh lắm không?
Rồi nàng ngắm nhìn chàng, ánh mắt âu yếm.
Chàng
sĩ quan mà chúng ta tưởng tượng kia, thì chỉ mới gặp ánh mắt của nàng
thì đã quên khuấy phải nói phải kể những gì,và dường như chữa thẹn,chàng
nói khẽ với người chủ quán mở cuốn băng cát sét có những ca từ của bài
hát nói về con sông cuối năm vào mùa đông ở địa đầu tổi quốc.
Họ cùng ngồi đấy,uống cà fê tay nắm tay nhau, rồi họ ngắm con đường quốc lộ chạy qua cửa quán.
Ngoài đường,gió lạnh có những người con trai con gái mặc ấm bịt mồm bịt
mũi,đèo con về thăm quê, bên cạnh con đường trên cái cột đèn có những
khẩu hiệu bằng lụa đỏ dán chữ vàng chúc mừng năm mới,cũng giống như tại
thời điểm này : THỜI KHẮC CUỐI CÙNG CỦA NĂM 2013
Chà!
Lãng đãng
chiều cuối năm của tuổi già chỉ toàn là Hoài Niệm, chả có tý ty gì của
tương lai như cái mầu đỏ tươi,phơi phới của những khẩu hiệu mà họ đã
treo ở hai bên đường cả.

