Cách đây mấy năm, tôi hay ra chợ Bảo Lạc để mua thịt của một người
đàn ông cao cao,răng hơi vô vổ, thi thoảng người ấy bớt cho tôi một vài
nghìn so với những người mua khác, có lần tôi ra chợ thì thấy chị vợ
của người đàn ông ấy bán thay, tôi nghe chị vợ ấy nói chị ấy người Mán,
còn chồng chị ta là người dưới xuôi lên.
Một lần rỗi, tôi đứng lâu lâu với tay bán thịt ấy, tán hươu tán
vượn, tay ấy nói với tôi là người ở Hà Tây huyện Phú Xuyên,lúc ấy tôi
mới khám phá ra rằng :
-Chợ thị trấn của một huyện sát biên giới này có nhiều người dưới
xuôi lên ví như vợ chồng tay bán phở tên là Tân Biên người Vĩnh Tường
,Vĩnh Phú, quán cơm sát sông Neo là của tay cựu sĩ quan 678 người Hà
Nam, người đàn ông khâu giầy trong một câu chuyện cũng có nhan đề “Đồng
Hương” tôi đã viết trong mùa đông năm nọ cũng là người Hà Tây cũ.
Những lần sau, mỗi khi mua thịt tôi đều hỏi tay ấy ( Tên là Hùng) xem lâu lâu có về quê không?
Mấy năm sau, tôi sang Sơn La về Hưng Yên đi Hải Dương không quay
lại Bảo Lạc và cũng từng ấy năm tôi chưa vào chợ Bảo Lạc, nơi mà tôi
quen nhiều người và biết nhiều chuyện trong mỗi lần tôi đi chơi chợ và
mua mua, bán bán.
Ngày 01/08 âm lịch vừa rồi ,đúng vào ngày có chợ phiên, gác công
việc tôi đang làm lại tôi lại đi vào chợ, tôi muốn ngó những em gái
người Tày chít khăn,mặc áo cánh cầm quả bóng bay, những cô gái H mông
vừa bán hàng vừa cười cười với ai đó,những người đàn ông trên núi xuống
ăn phở uống rượu và nói với nhau bằng thứ tiếng mà người xuôi không hiểu
được, người đàn ông khâu giầy cũng như em bán bánh rán má phinh phính
tròn tròn năm nào.
Đi qua những người bán hàng với đủ mặt hàng,gạo,rau,thịt,củ quả
rễ cây rừng hai bên con đường to vào chợ,tôi bước vào nơi người ta bán
thịt.Nhìn thấy tay bán thịt tôi mới gật đầu chào:
- Lâu nay ông có về Thường Tín không?
Tay ấy vừa pha thịt vừa trả lời:
- Không có tiền anh ạ, mà tôi ở Phú Xuyên.
Tôi cười cười thay vì thú nhận là cái trí nhớ của mình giờ không còn như xưa nữa.
Xem chợ chán chê mê mỏi tôi vào quán cơm sau chợ để ăn,đang ăn thấy có người chào tôi quay ra,thì ra tay Hùng bán thịt.
Thấy tôi ngạc nhiên tay ấy giải thích:
- Đây là nhà tôi.
Để ý một lúc, sau tôi biết :
- Quán cơm sau chợ nơi tôi đang ngồi ăn là của vợ chồng em gái tay ấy.
Chiều nay,sau khi ăn cơm ở đó xong, rảnh rỗi ,tôi đi bộ đến nhà
tay cựu bộ đội biên phòng ngồi chơi, (Ngày mai tôi sẽ đi xuống Nguyên
Bình, đận này xong việc chắc thật lâu lâu tôi mới quay lại nơi đây.)
Ngồi uống nước nói chuyện ở đấy, tôi biết thêm tay Hùng bán thịt
người Phú Xuyên trong chợ mà tôi hay đến mua và nói chuyện ấy, trước kia
cỡ những năm 1980 là lính trung đoàn 750 quân đoàn 26 đóng ở xã Hồng
Trị – Bảo Lạc, ra quân lấy cô vợ là cô giáo dậy học nơi trung đoàn đóng
quân.
- Và thế là tôi biết vì sao tay người Phú Xuyên lại trở thành người bán thịt ở Bảo Lạc này rồi.
Chia tay cậu cựu bộ đội biên phòng, trên đường về nhà khách, tôi mủm mỉm cười khi nghĩ đến chuyện của mình năm nào:
- Ngày xưa mà nghe lời tay Thành đại đội trưởng tán em Huyền y tá
tiểu đoàn thì có khi bây giờ tôi đang đeo bao dao,chăn trâu ở Tu Lý Đà
Bắc ý chứ?
Mà có như thế thì có ai đến nói chuyện,chụp ảnh viết bài và gọi tôi là ĐỒNG HƯƠNG không nhỉ ?
Trên con đường cũ từ thành phố Cao Bằng dẫn vào chợ Bảo Lạc, đi
ngang qua bưu diện huyện Bảo Lạc và chi nhánh điện Bảo Lạc,giữa hàng phố
hai bên cắm cờ đỏ sao vàng, nhìn sang bên tay trái có một hàng phở
sáng, buổi sáng xe chạy từ năm giờ sáng ở thị trấn Bảo Lâm ra Cao Bằng
như xe Cao Bình, Cường Huệ đều đổ ở đây để lái xe và hành khách ăn sáng
trước khi chạy một chặng đường 150 km để ra đến thành phố.
Quán phở là một cái chái vẩy ra của một ngôi nhà cấp 4 bên trong
có một cái bếp đun bằng củi,bàn ăn là một cái bàn gỗ có bốn chân, mặt
bàn là một tấm bê tông được lát gạch men trắng
Chủ quán là một thiếu phụ gần 50 tóc cắt ngắn có uốn xoăn xoăn ( Loại đầu mà trước năm 1975 người ta gọi là đầu Phi Dê)
Phở sáng ở Bảo Lạc cũng y chang những bát phở sáng mà người ta thường ăn trên con đường từ Nguyên Bình vào đến Bảo Lạc:
-Phở được thái từ bánh phở tráng và phơi lên cái sào nứa từ tối
hôm trước. Trước khi bê cho thực khách người bán hàng cho vào đấy mấy
miếng thịt lợn ba chỉ được cắt ra từ tảng thịt to rán, mấy miếng lạp
sườn Cao Bằng thái nhỏ, ít rau thơm ít giá, ăn xong có cảm giác như mới
được ăn bát mỳ đa ở xuôi nấu với thịt.
Cách đây hai năm, thi thoảng vào buổi sáng, tôi thường ăn phở ở đây, lúc đó thằng cháu cùng làm với tôi nó nói có vẻ hiểu biết:
- Chồng cô ấy làm trong huyện chú ạ
Và tôi cũng chả hỏi thêm nó làm gì nữa, mặc nhiên điều đó là đúng.
Bốn hôm nay, tôi trở lại Cao Bằng để giải quyết tồn đọng từ những
năm trước, có một hôm tôi ăn bánh cuốn của cô Tâm giáo viên dậy văn mà
tôi đã viết trong một câu chuyện nào đó đã lâu, còn lại tôi đã ăn sáng ở
cái quán của người thiếu phụ có mái tóc phi dê này. Mấy lần đến đây
khách đến ăn sáng cũng đông, cháu bé giúp việc bưng bê không kịp, tôi
thấy mọi người đều tự đến đấy bê một bát cho mình. Chờ lâu sốt ruột tôi
cũng ra bê lấy một bát( Chả nhẽ ngồi ngó mồm người ta ăn ?) Vẫn nhớ lúc
người thiếu phụ chan nước vào bát phỏ cho tôi, tôi mới bảo với cô ấy
rằng:
- Quán nhà em có cần thuê người bưng bê không? Anh đang thất nghiệp đây
Chả nhìn mặt người khách vừa nói câu ấy, cô ấy trả lời bằng tiếng kinh ( Có một chút đặc trưng của người vùng cao)
- Nhà em chả có tiền thuê bác.
Mấy người đang ăn nghe chuyện cũng nhoẻn miệng cười.
Buổi trưa xuống Huy Giáp( Lũng Pán ) làm việc, ngồi ăn cơm với
mấy đứa cháu có nhà ở Khu 1 thị trấn Bảo Lạc chuyện này chuyện kia,
trong câu chuyện có nói về quán phở sáng mà những chuyến xe khách chạy
từ Cao Bằng Bảo Lâm mỗi sáng, một đứa có nói với tôi rằng:
- Cô ấy( người thiếu phụ có mái tóc phi dê ) tên là Bích , chồng cô ấy nghiện phải đi trại và chết cách đây mấy năm.
Tôi mới ngã ngửa người ra:
- Thế mà mấy năm nay cứ nghĩ chồng cô ấy làm ở Văn Phòng UBND huyện.
Chiều về, tôi đi qua dẫy phố cắm cờ đỏ , ngó qua cái quán ăn sáng tôi vẫn hay ăn, tôi tự nói với mình :
- Đằng sau mỗi lá cờ được cắm bên hè phố là một gia đình, và mỗi
gia đình đó có những câu chuyện và hoàn cảnh rất riêng mà không phải ai
cũng biết để mà chia sẻ được.Và vô hình chung những người khách trên xe
chạy Bảo Lâm Cao Bằng vào ăn phở mỗi sáng kia, đã giúp người phụ nữ (
trong một ngôi nhà vắng bóng đàn ông) tự tin để tiếp tục sống với đời.
Hôm
qua - Ngày mười ba tháng bẩy âm lịch.Có việc phải đi Kinh- Môn Hải
Dương , biết đơn vị làm cùng có ô tô xuống đấy, mới nói với họ cho đi
nhờ ( Đi xe cơ quan tiện hơn bắt hai chặng xe khách, điều đó chả kể ai
cũng biết mà )
Sáng đến đó sớm, trong lúc chờ xe mới ngồi nói chuyện
với tay bảo vệ của cơ quan ấy ở phòng thường trực, chuyện này chuyện
kia, rồi nói chuyện đất cát, nhà cửa con cái,được nghe tay ấy kể:
-
Một người họ hàng nhà em sinh hạ được hai mụn con gái, đứa lớn lấy chồng
vì nhà chồng quê xa, nên chúng nó về đấy ở rể. Đứa thứ hai sinh năm
1989 cũng mới lấy chồng, bây giờ con gái chúng nó lạ lắm anh ạ, đứa sau
mới lấy chồng được mấy tháng, quay về đòi bố mẹ chia nhà.
Nói đến đấy tay bảo vệ ngừng lại.
Không thấy tay ấy nói tiếp, mới hỏi thêm:
- Vậy con bé thứ hai nhà kia ấy có được học hành gì không, nhà chồng nó có nhà chứ?
Tay bảo vệ, rót cho người hỏi một chén nước, châm điếu thuốc rồi trả lời:
-
Nó tốt nghiệp một trường đại học ở đường Hoàng Quốc Việt, nhà chồng nó
có nhà anh ạ, mà rất rộng rãi, còn nhà bố mẹ đẻ nó là một ngôi nhà 2
tầng xây lâu rồi, nhưng bây giờ, chỗ đấy thuộc qui hoạch mở đường, nên
sắp giải tỏa, muốn bán để chia cũng chả ai dám mua anh ạ.
Xe đến, chưa nghe hết câu chuyện người bảo vệ kia kể, vội bắt tay người ấy rồi đi.
Đến nơi công việc bận rộn, rồi ăn, ăn uống uống quên khuấy câu chuyện nhà có hai đứa con gái của tay bảo vệ kể lúc ban sáng.
Gần 9 h tối, Sau khi ngồi qua hai chặng xe về đến nhà, rửa mặt xong, chuẩn bị ăn cơm mới đọc bài viết của ai đó có câu "
-Vu Lan là dịp đặc biệt để giới trẻ sống chậm lại và yêu thương nhiều hơn. Và xin chớ quên rằng: Ai còn Cha mẹ… xin đừng thờ ơ!
Nhớ ra rằng:
-Ngày
rằm tháng 7 là ngày xá tội vong nhân theo tục lệ, và cũng là ngày Vu
Lan - Lễ báo hiếu của Phật Giáo được bắt đầu từ tích Bồ Tát Mục Kiều
Liên đại hiếu cứu mẹ khỏi kiếp ngạ quỷ.
Đọc lại bài viết mượt mà thấm đẫm tình người một lần nữa, rồi đi ăn cơm.
Gắp mấy cọng rau cho vào mồm nhai nhai, câu chuyện nghe được tay bảo vệ lúc sáng hiện lên rõ mồn một trong đầu:
-
Là những tiếng nói xoe xóe của đứa con gái mới đi lấy chồng về đay
nghiến cha mẹ đòi chia nhà, sự bất lực của ông bố tóc bạc sắp đến ngày
về hưu thiểu não ngồi góc giường nghe mẹ con chúng nó lời qua tiếng lại
với nhau.
Rồi cảm thấy trong mồm như đang nhai phải mấy hạt sạn:
-
Ừ thì Vu Lan, ừ thì là báo hiếu, mà chả biết những điều hay người ta đã
viết, những việc tốt người ta đã làm trong những ngày rằm tháng 7 như
thế này, có đủ làm lay động tâm can của những đứa có học mà chỉ biết
mỗi đến tiền hay không?
Thời nay, những đứa vô cảm như đứa con gái trong câu chuyện đã nghe ở trên, trong xã hội, quanh ta, rất nhiều và nhiều lắm.
Bây giờ
Ai
đó đi hết con đường quốc lộ 2 là đến Vị Xuyên Thanh Thủy,nơi có con
sông Lô chảy vào đất Việt, người đó sẽ gặp hai cái cổng người ta vẫn gọi
là cửa khẩu phía ta gọi là Cửa khẩu Thanh Thủy, phía Trung Quốc gọi là
Tian Bao. Bên phải hai cửa khẩu ấy là con sông Lô chảy từ Trung Quốc
sang phía bên đất Trung Quốc họ kè bờ .
Phia bên phải sông Lô là
núi, trên sườn núi có hai hàng cột điện Việt Nam mua điện của Trung
Quốc, trên nữa là những ngọn núi thật cao mà đứng trên đấy ai đó có thể
bao quát và nhìn khắp thành phố Hà Giang, rồi biết thêm:
- Cột mốc
biên giới của ta với Trung Quốc gần cửa khẩu là cột mốc số 261, lùi xa
về phía Hà Giang còn có một cây gạo to ven đường.( Những cháu sinh từ
năm 1980 đổ lại, chắc là chỉ biết như thế thôi).
Còn đối với những người sinh năm 1966 đổ về trước,Vị Xuyên không phải như thế, với họ:
-
Vị Xuyên là một thời máu lửa thời đấy nước sông Lô nhuốm máu người,
thịt xương người trộn lẫn với đất ở trên những ngọn núi cao cao xa xa
Hôm
qua ở thành phố Hải Dương, có thấy chính quyền ở đấy tổ chức tri ân
các anh hùng liệt sĩ nhân ngày 27/7, tôi mới xem lịch và biết là ngày
25/7 tự nhiên băn khoăn rằng:
- Mai là ngày 27/7/2014,lại đúng ngày
01 thàng 7 âm lịch ( Tháng cô hồn, mùa Vu Lan, xá tội vong nhân) không
biết có những ai đến Km 272 quốc lộ 2 cách thị xã Hà Giang 18 km rẽ trái
thắp hương cho hơn 1700 vong hồn liệt sĩ chết vì cuộc chiến của những
người bên kia cái cổng có chứ TIANBAO gây ra? và liệu còn ai là không
phải những cựu binh đã chiến đấu ở đội hình các sư đoàn 3, 313,3 14,
316, 356, 312, 325, 31, đã đến nơi có cây hoa gạo đã kể trên làm một mâm
lễ, có bỏng ngô, vàng mã, cháo thắp nén hương vái vọng lên những sườn
núi cao hơn cái cột điện mua của Trung Quốc với những cái tên cao điểm
đã mờ dần trong ký ức như 1509, 772, 685, 233,236 phía đông sông Lô nơi
còn nhiều liệt sĩ trong cuộc chiến chưa tìm thấy được xác, rồi quay lại
phía tây sông Lô vái vọng lên cao điểm 1100 nữa không?
Rồi cũng tự trả nhời mình:
-
Sau sự kiện dàn khoan 981 nước Trung Quốc công nhiên thừa nhận để nhiều
người dân nước ta gọi họ là " Giặc đồng chí" như một bài thơ đọc trên
mạng hôm nào, các cháu sinh từ năm 1980 trở lại làm nghề báo chí, nhân
ngày 27/7 chắc cũng chả ngại ngần viết về cuộc chiến phía bắc đã diễn ra
từ khi các cháu chưa chào đời, và kết thúc khi các cháu đã biết đọc
biết viết.
Cuộc chiến ngày hôm qua, cuộc chiến ngày hôm nay cần
lắm những cây viết như của các cháu để đi vào lịch sử và trường tồn cùng
dân tộc.
Chả thế mà ngay ở chỗ cửa khẩu Vị Xuyên ấy người ta treo khẩu hiệu có chữ vàng:
" Phát huy sức mạnh của toàn dân tộc trong thời kỳ mới"
Mà chả biết bây giờ ở Vị Xuyên cái khẩu hiệu tôi đã nhìn thấy và chụp ảnh lâu lâu có còn ở đấy nữa không?
Mỳ Tàu.
Trước,cùng làm với tôi có một anh tên Dũng sinh năm 1949 học khóa 4 Đại học Kỹ Thuật Quân Sự ở Vĩnh Yên-Vĩnh Phú.Lúc còn chưa đi bộ đội ,đang học cấp 3 anh ấy học trường Nguyễn Văn Trỗi tại Quế Lâm – Trung Quốc.
Một lần vui vui ôn lại kỷ niệm thời bộ đội tôi hỏi anh ấy :
-Anh còn nhớ tý nào tiếng tàu không?
Thay vì trả lời, anh lấy cái bút nguyệch ngoạc viết ra mấy chữ và đọc:
-中国人民 ,Zhōngguó rénmín, trung của dẩn mỉn
Tôi cười cười:
-Bố chỉ nhớ thế này thôi à?
Anh ấy gật đầu :
-Thế là khá đấy, ở đại học kỹ thuật quân sự 5 năm có học tiếng nga nhé thế mà lúc về Trung đoàn 139 của Bộ Tư Lệnh Thông Tin dịch chữ CCCP là “ Càng cho càng phá” hoặc là “ Các chú cứ phá” giờ còn nhớ mỗi câu Đa đa với Nhét nhét,mà tớ thường chỉ thích "Nhét"
-----------------
Năm 2008 Tôi lên Cao Bằng để thi công một công trình cho ngành Điện, vì công việc tôi vào đến tận Thôn Chè Lỳ- Đức Hạnh- Bảo Lâm bên bờ sông Nho Quế mà bên kia là xã Khau Vai có nhà máy thủy điện Bitexco Nho Quế 3.
Một hôm vào tầm 9 h sáng, trong lúc đi từ Chè Lỳ ra Cốc Pàng , tôi gặp hai cha con người H’mông ( Người cha tầm 30 tuổi, cháu gái khỏang 13 tuổi ) đi tắt từ trên núi xuống, mỗi người đeo trên lưng một cái gùi bằng tre đan .
Tò mò tôi hỏi:
-Hai bố con đi đâu về đấy?
Họ trả lời tôi bằng tiếng kinh lơ lớ tiếng H'mông :
- Chúng tôi Chợ Cốc Pàng về .
Nói chuyện một lúc tôi biết họ đi từ Chè Lỳ ra chợ Cốc Pàng từ 4 h sáng, liếc vào trong gùi tôi thấy mỗi bố con gùi một hộp các tông có in chữ tàu
Tôi lại hỏi:
- Anh mua cái gì thế?
Họ trả nhời :
-Quả hiên ..
Nghe chả rõ tôi hỏi lại :
- Cái gì đó ạ?
Lại nghe:
-Bún tàu 挂面 Guàmiàn
Ôi giời Tôi tiếp
-Thế mua bao nhiêu tiền một hộp
và biết được rằng một hộp bún Tàu có giá 160 nghìn. Tôi chợt nghĩ:
- Hộp bún tàu đắt hơm hộp mì tôm "Hảo hảo" bán ở chợ đây, nhà sản xuất không quan tâm đến khẩu vị bà con ở vùng biên nên trên này dân sát biên giới họ toàn ăn bún Tàu,với lại mấy nhà máy sản xuất mỳ ở ta cứ sản xuất để cứu trợ bão lụt cũng đủ lãi rồi,cần quái gì nghiên cứu thị trường với sở thích của bà con vùng biên giới ?
Chiều về lại qua chợ Cốc Pàng, nhớ đến cảnh bố con người H’mông đi chợ đằng sau gùi hai hộp bún khô Trung Quốc, tôi mới hỏi thằng cháu:
-Bún ấy ăn có ra gì không?
Thằng kia bảo:
-Chán lắm chú ạ mà chú có thích cháu nấu cho chú một bát.
Tôi lắc đầu:
- Thôi nhỡ nó lại có cài gì ở trong ấy.
Đứa cháu đi cùng im lặng, có nhẽ nó cũng nghĩ như mình:
- Dùng hàng Việt là yêu nước cũng nên?
Vẫn nhớ.
Đầu tháng 4 âm lịch, ông anh họ ( Đằng ngoại ) ở quê ( Vân Canh - Hòai Đức - Hà Tây ) mất, ngày 01/ 04 âm lịch, xuống chợ mua đồ lễ thắp hương sau đó đi viếng đám ma anh ấy. Ba ngày sau, báo chí đăng tin : - Khựa đưa giàn Khoan vào biển của ta hút dầu.
Ta cho thuyền vác loa ra đuổi nó chẳng chạy,lại quay lại húc tầu ta thủng nhiều lỗ, giờ nếu ta vác loa ra a lô đuổi nó,nó quay lại húc thì ta quay đầu chạy ( Yếu hơn biết làm thế nào?)
Qua ngồi ở Lãnh Điển Đại Tập, nói chuyện giàn khoan với thằng Cháu ,chỉ ra cái ao cá bảo:
- Bây giờ cái ao cá kia, có đứa ở thị trấn Khoái Châu nó nhận của nó, nó làm lều đây luôn, mình ra đuổi nó đánh thì thế nào nhỉ?
Thằng cháu bảo:
- Ở ta chỉ có đầu gấu với xã hội đen làm như thế.
Mới bảo thằng cháu:
- Vậy trên thế giới Khựa hành xử khác chó gì xã hội đen ? Cơ mà nó là xã hội đen thì khó có ai làm gì được nó..
Nay rằm, xuống chợ mua hoa về thắp hương, nhớ đến hôm kia vợ ông anh họ gọi điện báo:
- Thứ sáu ngày 16/ 5 âm lịch gia đình cúng 49 ngày anh Kim ở quê, chú về nhá.
Thời gian 49 ngày đủ cho người chết ở trần gian đi 7 cửa âm ty xuống đến địa ngục rồi.
Thế mà ở ngoài biển
- Cũng gần đến 49 ngày (43) rồi, họ bảo ngoài ấy mấy nay có sóng to mà giàn khoan Khựa vẫn chửa rút.
Thế mới biết:
- Dây vào bọn đầu gấu với xã hội đen của thế giới như nhà anh Khựa ( hàng xóm) mệt thật. 49 ngày đến nơi rồi mà nó cứ ỳ ra đấy, có thấy suy chuyển gì đâu?
Năm 1984 tôi làm đại đội phó đại đội 211 ( nguyên là đại đội Cao
xạ pháo thành lập năm 1967 tại Hòn Gay Quảng Ninh, vì chiến công chống
trả máy bay Mỹ trong cuộc chiến tranh phá hoại nên trước đó đại đội do
tôi làm đại đội phó đã hai lần được phong tặng danh hiệu ” Đơn vị anh
hùng”)
Đại đội tôi hồi ấy có một nhân viên thống kê, một nhân viên liên lạc,
đến giờ tôi vẫn nhớ nhân viên thống kê tên là Tường sinh năm 1962 đã tốt
nghiệp trường công nhân kỹ thuật Việt Hung ở Sơn Tây, còn nhân viên
liên lạc tên là Dũng sinh năm 1964 đi bộ đội năm 1982 nhà ở Ngõ Trại
Găng Tân Mai Hai Bà Trưng Hà Nội.
Thời bấy giờ chúng ta chưa bình thường hóa quan hệ với nước Trung Quốc
nên kinh tế còn khó khăn và đói kém lắm, chúng tôi là sĩ quan chưa vợ
nhưng cứ nghĩ trong bụng rằng:
- Lương thế này không đủ, mà có vợ có con thì nuôi ra làm sao?
Lại nói về cậu liên lạc đơn vị tôi tên là Dũng, ngày ấy cứ sau công việc
tôi thấy Dũng cứ mang những quyển sách Toán Lý Hóa lớp 10 ra đọc, em
bảo với tôi:
- Sau khi ra quân em cố thi đại học anh ạ.
Tôi gật đầu và nói với em cố lên, cũng nhiều người hết nghĩa vụ đỗ đại
học đấy, mà bộ đội xuất ngũ thi đại học nghe nói được ưu tiên những một
điểm rưỡi cơ đấy, vẫn nhớ em nhìn tôi cười, cặp mắt sáng lên những hy
vọng.
Những năm ấy, đại đội tôi có bếp riêng, đến bữa thay vì vác bát xuống
nhà ăn Dũng xuống bếp lấy cơm về mấy anh em ăn ở nhà đại đội, cơm thì có
thức ăn thì thiếu, nên cơm thừa cũng nhiều, trong đại đội có anh quê ở
nông thôn mang chỗ cơm ấy ra phơi, khô cho vào túi để chờ đến khi nghỉ
phép mang về quê cho vợ con nuôi lợn. Có hôm tôi thấy Dũng mang mấy cái
ống tre mang ra suối vào buổi tối,rồi hôm sau nhấc về, mấy anh em tôi
được bữa lươn ngon nhớ đến bây giờ.
Một lần tôi thấy em ủ tấm ni lông vào một cái chậu cơm, tò mò tôi mới hỏi:
- Em làm gì đấy?
Em trả lời:
- Em ủ rượu anh ạ
Lúc sau tôi mới biết là em ra chợ mua men rượu, về bẻ ra trộn với cơm
nguội chúng tôi ăn thừa, rồi bọc miệng bằng tấm ni lông trắng.
Làm cán bộ đại đội như tôi hồi ấy cũng chả khác gì con mọn, mang tiếng
cán bộ có bốn người mà đi học, đi phép, đi viện có những tháng chỉ có
mình tôi trực đơn vị, giao ban giao bệ việc này việc kia tôi cũng chả
nhớ cái vụ ủ cơm rượu của cậu thống kê đại đội tôi nữa.
Mấy hôm sau, vào buổi chiều khi tôi đi giao ban tiểu đoàn về, Dũng bưng cho tôi một bát cơm rượu:
- Anh ăn đi này
Tôi ngạc nhiên:
- Sao không để nấu mà lại ăn?
Dũng bảo:
- Trộn đường ngon phết anh ạ.
Nghe lời Dũng tôi cũng mang bát cơm rượu ấy trộn đường:
- Quả thật ngon như rượu nếp ngày xưa thi thoảng tôi vẫn được ăn ( mà chả nhớ là hồi ấy ai đã mua cho tôi ăn nữa)
——————-
Sau này tôi chuyển lên trung đoàn,rồi Dũng ra quân, anh em tôi không gặp
nhau nữa. Năm 1989 Quân đội thay đổi biên chế, tôi ra khỏi quân đội,
vẫn nhớ năm ấy, sau khi về địa phương, có một hôm tôi đến ngõ Trại Găng
Tân Mai tìm nhà Dũng nhưng khi hỏi chẳng ai biết nhà Dũng ở đâu ( có
người bảo hình như nhà em chuyển đi rồi) lúc quay về tôi cứ băn khoăn:
- Không biết em có thi được vào trường đại học Bách Khoa như em mơ ước hay không?
—————–
Nay một ngày thứ bảy ( là ngày được nghỉ hiếm hoi trong cuộc đời làm
thuê cuốc mướn sau khi ra quân của tôi ) buổi sáng tôi xuống chợ mua
thức ăn, và một chùm vải để về thắp hương trên bàn thờ bố tôi ( Mùa này
là mùa vải) thắp hương xong tôi mới hạ chùm vải xuống, lấy cái bát xúc
một ít rượu nếp vợ tôi mua hôm nọ hôm tết,thấy nhạt tôi mới lấy mấy thừa
đường xúc vào bát, thế là chuyện cơm rượu và những ký ức về chú em
thống kê thời tôi làm cán bộ đại đội một thời xưa ùa về.
- Quãng thời gian cách đây đã 30 năm rồi, vừa đủ thời gian cho một người được đi làm và đến lúc nhận được sổ hưu.
Và có một điều tôi chắc chắn là
- Cho dù thế nào cuộc đời vẫn rất nhiều men say và ngọt ngào,giống như
bát rượu nếp cho thêm đường và chùm vải chín mà tôi mới mua lúc ban sáng
ở trên bàn đó kia.
