CÂU CHUYỆN CỐC PÀNG.

Vào một ngày đầu tháng 3 năm 2011, hôm ấy, trên tờ lịch treo tường  có ghi là ngày truyền thống của bộ đội biên phòng, nhớ thật rõ ràng là lúc này, trời chuyển gió mùa đông bắc, mưa phùn nhè nhẹ, cả một vùng biên giới chìm trong mây mù.

Loáng thoáng trên con đường từ Bảo Lạc vào Cốc Pàng còn  nhìn thấy những cây đào vẫn đỏ hoa, những cây mận vẫn trắng xóa. Trên con đường chỗ thì rải đá, chỗ vần còn là nền đất lầy lội  có một cô gái chừng 24 tuổi đi xe máy qua cửa đồn biên phòng Cốc Pàng, cô ấy đi xuống ngôi trường, nơi  cô đang dạy học ở trung tâm xã Cốc Pàng phía dưới thung lũng. Nhìn qua cánh cửa vọng gác vào trong đồn , ở đấy dường như người ta đang chuẩn bị liên hoan thì phải ?băng cờ khẩu hiệu căng đẹp lắm.

-Chả có người nào mình quen cả

Thì thầm một mình rồi cô tập trung vào tay lái:

- Con đường vào trung tâm xã, xuống dốc ,quanh co,chưa được rải đá, trơn thật là trơn.

--------------------

Cô là người sinh ra ở huyện Hòa An tỉnh Cao Bằng, học xong trường Cao đẳng Sư phạm tỉnh  cô được phân công vào Bảo Lạc dạy học,cứ ngỡ được ở ngoài thị trấn, ai dè phải đi hơn 30 cây số đường đất nữa mới đến được trường ở tận trung tâm xã Cốc Pàng. Cũng may khi vào nhận công tác, nhà trường bố trí cho một gian chừng 14 m2, đối với mình cô thế là quá rộng rồi.

Cứ lần nào cũng vậy, đi hơn trăm km từ Bảo Lạc về đến Hòa An về thăm nhà mỗi ngày chủ nhật được nghỉ, bố mẹ cô lại nhắc cô rằng:

-Liều liệu mà lấy chồng đi để cho bố mẹ có cháu bế,con gái hai mấy tuổi rồi?

Mẹ cô đã không bênh còn thêm vào:

-Hay là về nhà mở cái quán bánh bánh kẹo đường sữa rồi lấy tấm chồng?mẹ sinh con năm hai mươi mốt tuổi đấy.

Cô cứ đánh trống lảng:

-Bố mẹ cứ nuôi thêm mấy con gà con lợn đi,rồi chuẩn bị mà bế cháu, chỉ sợ không còn sức.

 Vừa nói cô vừa nghĩ đến một cặp vợ chồng mà cô biết:

- Chị ấy dạy học tận trong Chè Lỳ -Đức Hạnh-Bảo Lâm ,còn chồng là đại úy bộ đội biên phòng ở Cốc Pàng, anh chị ấy lấy nhau hơn chục năm,họ có một đứa con vì điều kiện khó khăn ở nơi thâm sơn cùng cốc, đành nói khó với  bà ngoạ (ở ngoài thành phố Cao Bằng) trông giúp  còn vợ chồng anh chị ấy, ở trong này  gắn bó với cột mốc biên giới và lũ trẻ con người H’Mông.

Vào những ngày ở xã  Cốc Pàng có chợ phiên, cô lại có dịp  nhìn thấy anh chị ấy tay dắt tay nhau đi chợ với đôi khuôn mặt tràn trề hạnh phúc.

-  Cái mô típ chồng là bộ đội vợ là giáo viên vẫn là niềm ao ước của một ngừoi trẻ tuổi như cô bây giờ.

------------------------

Buổi tối nọ, sau khi cơm nước xong,ngồi vào bàn soạn giáo án.Cô giáo trẻ  giở cuốn sách ra cầm cái bút lên rồi lại đặt xuống bàn.

Cách đấy mấy gian nhà,là gia đình một cô giáo có chồng làm nghề  lái xe tải chở vật liệu cho mấy mỏ đá ở trong  xã. Hôm nay trong gia đình của vợ chồng cô giáo ấy có một người ở Hà Nội lên công tác,gia đình cô giáo kia làm cơm và mời đôi vợ chồng là cô giáo và bộ đội biên phòng mà chúng ta mới nghe kể ở trên  kia đến dự.

Ngồi phòng bên này cô giáo trẻ cũng cảm nhận được rằng, ở bên ấy

- Họ ăn uống và nói cười vui vẻ, qua những âm thanh vọng sang cô như nhìn thấy rõ cặp mắt lúng liếng của người vợ trìu mến nhìn người chồng gắp thức ăn rót rượu cho mình

Cuộc vui kết thúc Rồi bên nhà hàng xóm mọi người , đã về cả.

Ở căn phòng đơn bên này, chẳng ai biết, cô giáo trẻ vẫn ngồi một mình bên chiếc đèn bàn đang bật sáng.

Thật lâu,

Cô giáo trẻ đứng dậy ,mở cánh cửa và  đi ra ngoài. Đứng ngay cửa nhà ,cô ngước nhìn lên trên đỉnh dốc:

- Ở dưới thung lũng vẫn nhìn thấy những ánh sáng điện chiếu ra từ đồn biên phòng ấy.

Lặng lẽ quay vào nhà , cô nhìn quanh, và tự dưng ước mơ rằng rồi một  ngày nào đó:

-Đằng sau tấm ri đô ngăn phòng kia, sẽ có một người đàn ông của cô, trông giống mấy chàng sĩ quan biên phòng tre trẻ mà cô nhìn thấy ban sáng ấy.

Tắt đèn đi ngủ, cô cũng vẫn đinh ninh rằng:

-Hạnh phúc sẽ đến tươi tắn và cũng đẹp như nụ cười trẻ thơ của các cháu học sinh người H’mông mà cô vẫn được chứng kiến trong những giờ lên lớp.

Thế rồi cô thiếp đi, còn đó trên môi cô giáo trẻ khi mang vào giấc ngủ:

-Một nụ cười mãn nguyện khi nghĩ về tương lai.

HOÀI NIỆM

Chị sắp về hưu chắc vài tháng nữa, cứ sau công việc linh tinh chị lại ngồi chát, chăm chú lắm. trên bàn chị có để mấy quyển từ điển Nga Việt,Tom1,Tom 2.Giờ cả nước ít có doanh nghiệp dùng tiếng Nga,họa chăng có Xí nghiệp Viet Xo Petro ở Vũng Tàu.
Một lần tôi lướt qua,nhìn máy tính của chị:
- Chị đang chát bằng tiếng Nga,trên tường có một tờ giấy ghi vị trí con chữ trên bàn phím vi tính sang hệ Xlavơ
Cách đây lâu lắm rồi,cỡ năm 1974- 1975
Cô gái 17 tuổi trắng nõn nà người ở phố Hàng Bún thi vào Đại học Ngoại ngữ ở Thanh Xuân Hà nội, được học tiếng Nga, ngày ấy tiếng Nga thịnh lắm, học sinh các trường cấp 3 cũng phần lớn học tiếng nga,các trung tâm ngoại ngữ buổi tối cũng vậy.
Năm 1979 sau khi tốt nghiệp đại học chị  lên Công trường xây dựng nhà máy Thủy Điện Hòa bình.
Vài năm không chịu được khổ, với lại con cái bìu ríu chị xin về cơ quan ở Hà Nội.Cơ quan bé có mấy chục người, thỉnh thoảng mới có có dăm ông chuyên gia Nga, thế mà phiên dịch tiếng Nga  có đến sáu vị thừa nhiều quá, chị làm văn thư, lúc đó theo thời cuộc cũng chuyển sang học tiếng Anh,nhưng cũng chẳng để làm gì (Còn tốt chán, mấy người phiên dịch kia, sau khi Liên Xô tan vỡ -hàng hóa lại toàn nhập của Pháp, Đức , Ấn độ chẳng cần tiếng Nga, thế là người xuống phòng hành chính,người làm bảo vệ,người làm chân kiểm hàng hóa vật tư khi nhập hàng tại cảng Hải phòng)
Thấm thoắt mấy chục năm đi qua, đổi mới.
Có vi tính,lại nối mạng
Con cái cũng đã  lớn
Làm nghề văn thư cho một phòng be bé cũng nhàn,chị bước chân vào mạng ảo,
vươn xa đến mấy vạn cây số,
Từ đấy, ngày ngày, tôi thường  thấy chị tra từ điển tiếng Nga,viết, chát, vốn tiếng Nga của chị mấy chục năm không dùng đến, mai một nhiều .
Đôi khi tôi đi Công trường về lượn qua phòng chị ngồi,nịnh chị với vài câu tiếng Nga mà ngay bản thân Tôi cũng rất lâu không sử dụng.
Chị nghe
Chị cười, sung sướng mãn nguyện:
- Nụ cười mới xinh làm sao
Tôi thở dài:
- Chị đang sống với một thời đã xa, lâu rồi mà hình như ta gọi là Hoài Niệm thì phải?

CHUYỆN VỀ ĐÔI VỢ CHỒNG NGƯỜI PHIÊN DỊCH TIẾNG NGA.

Vẫn nhớ
Thời nhà máy thủy điện Hòa Bình chưa phát điện, ngoài cửa hầm tại cao độ 50 chỗ nhà Апк bây giờ là một ngôi nhà hai tầng của Công ty công trình Ngầm của ông Trần Thọ Chữ, chỗ  đấy là nơi phát bánh mỳ ca, nơi nghỉ trong chốc lát của những người cán bộ quản lý kỹ thuật, thường thì hàng ngày sau khi đi kiểm tra toàn công trường thì những người quản lý hoặc cán bộ kỹ thuật  về đấy ngồi nghỉ, tất nhiên trong số đó có cả những người chuyên gia Liên Xô.
Lúc ấy Ban Quản lý nhà máy thủy điện Hòa Bình gọi tắt là Ban A do ông Thái Phụng Nê  làm trưởng ban có một bộ phận giám sát kỹ thuật ở ngoài công trường.Họ thuộc phòng kỹ thuật của ông Trần Quí Hảo,bộ phận đấy có các kỹ sư người Việt và các chuyên gia người Nga trực ở đấy,những năm bấy giờ mặc dù ở các trường đại học kỹ thuật của chúng ta trong năm năm học đều học tiếng Nga, dưng có lẽ những sinh viên trường Mỏ, Thủy lợi, Xây dựng và Bách khoa những năm ấy chả bao giờ nghĩ đến rằng sau này ra trường lại được làm việc với Tây nên trình độ ngoại ngữ cũng chỉ là biết đánh vần theo bảng chữ cái Xờ La Vơ
Có một cảnh mà những người biết tiếng Nga không khỏi cười ra nước mắt là  thi thỏang cứ thấy mấy anh chuyên gia xì xà xì xồ với cánh công nhân việt, lại nghe thấy những tay người Việt trong những chiếc mũ bảo hộ ấy trả lời:
-да да
Cho dù mấy anh Tây có nóng những người Việt kia cũng chỉ biết trả lời bằng mỗi mấy câu:
-да да.
------------------
Trên tầng hai của ngôi nhà ngoài cao độ 50 ấy, có một người phiên dịch, cao cao,nước da màu trắng trong bộ quần áo bộ đội bằng vải Tô Châu Trung Quốc, anh ấy ngồi ở đấy, thi thoảng có người vào nói chuyện với mấy anh chuyên gia thì anh dịch lại cho mấy người công nhân kia nghe, thường vào buổi trưa  anh mua một suất bánh mỳ ca (của mấy tay công nhân không ăn bán lại lấy tiền, khi thì của mấy tay xí nghiệp hầm, khi thì của mấy người phụ nữ xí nghiệp thủy công) để ăn thay vì về nhà nấu cơm để ăn.
Rồi một lần nghe ai đó kể lại rằng, anh đang học đại học Ngoại Ngữ thì đi bộ đội năm 1972, sau năm 1975 anh về học lại và gặp vợ anh ở lớp tiếng Nga đợt sau này, cách đây mấy năm vợ anh xin về được một cơ quan cùng ngành ở Hà Nội thấy bảo ở đó cũng có mấy người chuyên gia Liên Xô công tác .Anh cũng đang xin về đấy, nhưng họ bảo ở đấy không còn chân phiên dịch, chỉ còn chân giao nhận vật tư thôi.
Anh bảo:
- Thôi về, làm gì thì làm, miễn gần vợ con là được.
------------------
Theo năm tháng câu chuyện về vợ chồng người phiên dịch ở Công trường xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình năm xưa  rơi vào quên lãng. Hôm nọ đi đám cưới ở chỗ chợ Hàng Da gặp một người quen cùng cơ quan với anh, người ấy bảo:
- Tôi về hưu vào Đồng Nai làm tháng 10 triệu được  bao ở, nhưng nhọc quá,nhoi ra giới thiệu cho thằng P ( cứ gọi anh ấy là P- Phiên dịch cho dễ nhớ) cũng mới về hưu làm thay,với lại bây giờ  vợ chồng nó ly thân nó vào đấy đâm lại hợp
Mới giật mình:
- Quái quen cả hai vợ chồng, nói chuyện với họ nhiều năm mà không biết điều ấy nhỉ? Mà sau khi anh chuyển từ Hòa Bình về vợ chồng anh còn sinh thêm một đứa con gái nữa, mà nay nó cũng đã tốt nghiệp đại học rồi.
Cũng định chả viết những chuyện này ra để làm gì, nay chui vào mạng chợt đọc được một bài viết đã đăng báo từ năm 2009 mà nhân vật chính trong câu chuyện ấy lại là vợ anh - một người phụ nữ ở phố Hàng Bún, năm xưa  đã  học tiếng Nga ở Trường Đại học Ngoại Ngữ Thanh Xuân Hà Nội.
Theo quán tính, những dòng chữ viết về anh chị lại được đánh ra dưới bàn phím máy vi tính.
Bây giờ.
- Cả anh cả chị đã về hưu rồi, không  biết gì để kể thêm về anh và chị  cả.
Viết xong,vẫn nghe văng vẳng bên tai, lời một người phụ nữ trước cùng làm với anh trầm trồ:
- Dân trí thức họ kín đáo lắm, vợ chồng người ta ly thân cả chục năm mà hàng xóm chả ai biết.
Lâu cũng không gặp chị, giờ mà gặp nếu  chào chị bằng tiếng Nga như thế này:
- Доброе утро, Как жизнь?
Rồi sẽ  còn có gặp nụ cười mãn nguyện khi xưa của chị như đã từng viết nữa hay không?

Trung thu.

Một năm thì có 4 mùa, xuân hạ thu đông,mỗi mùa thường mang lại cho người ta những cảm xúc khác nhau ví như lập xuân là chuẩn bị đón năm mới, trung thu là tết của thiếu nhi,rồi lập đông là nhắc người ta về một mùa rét sắp tới
Hồi tôi ở bộ đội có một bài hát mà lời như sau,có nhẽ bây giờ ít người biết: 
- Mùa xuân tình yêu đâm chồi,mùa hạ tình yêu ngát hương,mùa thu mang hương tình yêu vào trong màu mây tím mênh mang,khi đông về tình yêu cho nắng,tóc em dài bốn mùa vẫn ngóng đợi…
Lúc bố tôi còn sống ông thường bảo : 
- Xuân thu nhị kỳ có nghĩa là một năm có hai lần quan trọng,cứ tiết ấy con cái nhớ đến cha mẹ,ông bà với công sinh thành nhớ mua về nhà chiếc bánh chưng,hay hộp bánh trung thu
Đôi khi  nhớ lại ngày xưa chúng tôi đón trung thu như thế nào? Xa quá chả nhớ nữa,hồi đi sơ tán Chiến tranh phá hoại lần thứ nhất,cứ sáng giăng bọn trẻ con lại chơi trận giả,chơi sờ đầu,cũng có khi lấy đất thó nặn thành cái đèn pin,cho tấm kính vào đấy rồi bắt đom đóm bỏ vào,rồi cũng có khi lấy tờ báo cắt mấy cái lỗ hai cái mắt,một cái mồm bịt vào mặt
Sau này chúng tôi còn tự làm đèn ông sao bằng nứa,dán giấy bóng kính cho nến vào rồi đi rước đèn,có đứa không có đèn mang cả ảnh Hồ Chủ Tịch đi rước,gõ trống,vung nồi loảng xoảng
Kể cũng lạ:
- Ngày ấy đi rước đèn chúng tôi toàn cởi trần mặc quần đùi mà chả ngượng gì?
Mãi đến khi bố mẹ tôi sinh chú út,ngày trung thu bố tôi mua cho chú ấy một cái trống bé tý có cái dùi, đến chú ấy gõ inh ỏi.
(Ngày xưa không có nhiều máy ảnh như bây giờ,khu nhà tôi có chú Phi là thợ ảnh cho trường đại học quân y,thỉnh thoảng nhà tôi nhờ chú ấy chụp cho một Pô,tôi nhớ chú út nhà mình cũng vào đận trung thu này, được bố tôi mua cho một bộ quần áo dệt kim,quần như quần đùi còn áo giống áo may ô có tay với một quả bóng cao su,là năm 1974,lại nhờ chú Phi chụp cho một kiểu ảnh chả biết còn không?)
----------------------------------
Bây giờ,  qua tháng 7 ngâu là lại đến tháng 8 là giữa thu, giờ là kinh tế thị trường nên ở Hà Nội cứ đi một đoạn lại nhìn thấy  một quầy bán bánh trung thu,nhiều lắm Tôi có một tay bạn,hắn làm phó chủ tịch một thị trấn ở Phan Rang,gần thu hắn cũng bốc đồng thơ với phú làm mấy bài liền,tôi đọc thơ của hắn rồi bảo:
-Ông ợ,ăn bánh trung thu bây giờ đi,chứ để đến rằm mới ăn nó mốc hết chả ăn được
Hắn cũng chả vừa trả nhời:
-Để cuối thu đầu đông ăn bánh trung thu bác ạ,ăn bánh ế giá rẻ hơn nhiều
Chao ôi:
-Kinh tế nó khó khăn,đến ăn trung thu mà cũng để đầu đông,để xơi bánh ế..Tôi nghe hắn nói cũng chả thành cười cũng chả thành mếu
Hôm 1/ 8 tôi về thăm mẹ mình mình mua mấy quả xoài về để lên bàn thờ,thấy trên bàn thờ đã có mấy cái bánh trung thu bày ở đấy rồi.Thấy tôi nhìn
Mẹ tôi bảo:
-Cô dâu hai a mua bánh đấy,có thắp hương luôn không? Mẹ thắp hương xôi giò và hạ rồi.
Tôi nói với mẹ:
-Cứ để đấy thắp hương cho các cụ ăn trước.
Thắp hương cho bố tôi xong,mình tranh thủ tạt qua nhà ông bà ngoại và cũng biếu các cụ hộp bánh trung thu:
- Tôi sợ đúng hôm trung thu, tôi bận ở Mường La không về
---------------------------
Hôm nay, sau cơn mưa,đi ăn cơm về,thấy thị trấn Mường La vắng lặng, chợt nhớ đúng hôm rằm trung thu năm 2010 mình ở Hát Lót hôm ấy cũng sau khi ăn cơm xong,thấy nhiều người mặc áo xanh đỏ múa lân,gõ trống phèng phèng,họ làm hẳn cái xe cải tiến để cái trống lên đấy gõ,múa gậy rồi ngậm xăng phun lửa,họ đi dọc thị trấn ấy Tôi  hỏi mấy cháu ở nhà nghỉ:
-Có mất tiền thuê họ múa không?
Thằng cháu lễ tân mới nói:
-Free chú ạ 
Tôi  lè lưỡi:
-Họ đón rằm oách hơn phường mà gia đình tôi đang ở dưới xuôi.
----------------------------
Chợt nhớ, chưa gọi điện về nhà Tôi mới lấy máy gọi cho con gái út mấy lần:
-Chả thấy thưa máy (nhà tôi chuyển ra bìa thành phố nên không lắp máy cố định chắc chuông bé chả ai nghe)
Lúc sau, mới gọi được cho bà xã, và biết được:
- Hôm nay vợ tôi cho đứa bé đi ăn trung thu với con nhà cô dâu út 
Tôi lẩm bẩm:
- Mồng 4 rồi,ăn trước để đỡ phải ăn bánh thiu
------------------
Mấy nay  đọc báo thấy ở Bắc Trà My do thủy điện Sông Tranh tích nước gây động đất kích thích,tâm chấn cách mặt đất 5km,khi động đất phát ra tiếng nổ ầm ầm,dân hãi chạy ra khỏi nhà giống như tránh máy bay mỹ thời chiến tranh phá hoại. Họ còn kể  là nhiều người dựng lều bằng tranh tre nứa lá để ở vì sợ nhà sập,đọc xong những tin ấy,lại nhớ cảnh chúng tôi cởi trần mặc quần đùi,đánh trống đón trung thu năm nào.
Tôi cũng băn khoăn:
-Chắc trung thu dân ở đấy lo chạy động đất, thì cũng chả đánh trống múa lân như những người dân ở Hát Lót mà tôi đã chứng kiến năm nào?
( Viết vào ngày 19/09/2012 bài đã đăng báo nhưng khi đăng họ cắt mất một đoạn. )
 
 

ĐỒNG HƯƠNG

Cách đây mấy năm, tôi hay ra chợ Bảo Lạc để mua thịt của một người đàn ông cao cao,răng hơi vô vổ, thi thoảng người ấy bớt cho tôi một vài nghìn so với những người mua khác, có lần tôi ra chợ thì thấy chị vợ của người đàn ông ấy bán thay, tôi nghe chị vợ ấy nói chị ấy người Mán, còn chồng chị ta là người dưới xuôi lên.
Một lần rỗi, tôi đứng lâu lâu với tay bán thịt ấy, tán hươu tán vượn, tay ấy nói với tôi là người ở Hà Tây huyện Phú Xuyên,lúc ấy tôi mới khám phá ra rằng :
-Chợ thị trấn của một huyện sát biên giới này có nhiều người dưới xuôi lên ví như vợ chồng tay bán phở tên là Tân Biên người Vĩnh Tường ,Vĩnh Phú, quán cơm sát sông Neo là của tay cựu sĩ quan 678 người Hà Nam, người đàn ông khâu giầy trong một câu chuyện cũng có nhan đề “Đồng Hương” tôi đã viết trong mùa đông năm nọ cũng là người Hà Tây cũ.
Những lần sau, mỗi khi mua thịt tôi đều hỏi tay ấy ( Tên là Hùng) xem lâu lâu có về quê không?
Mấy năm sau, tôi sang Sơn La về Hưng Yên đi Hải Dương không quay lại Bảo Lạc và cũng từng ấy năm tôi chưa vào chợ Bảo Lạc, nơi mà tôi quen nhiều người và biết nhiều chuyện trong mỗi lần tôi đi chơi chợ và mua mua, bán bán.
Ngày 01/08 âm lịch vừa rồi ,đúng vào ngày có chợ phiên, gác công việc tôi đang làm lại tôi lại đi vào chợ, tôi muốn ngó những em gái người Tày chít khăn,mặc áo cánh cầm quả bóng bay, những cô gái H mông vừa bán hàng vừa cười cười với ai đó,những người đàn ông trên núi xuống ăn phở uống rượu và nói với nhau bằng thứ tiếng mà người xuôi không hiểu được, người đàn ông khâu giầy cũng như em bán bánh rán má phinh phính tròn tròn năm nào.
Đi qua những người bán hàng với đủ mặt hàng,gạo,rau,thịt,củ quả rễ cây rừng hai bên con đường to vào chợ,tôi bước vào nơi người ta bán thịt.Nhìn thấy tay bán thịt tôi mới gật đầu chào:
- Lâu nay ông có về Thường Tín không?
Tay ấy vừa pha thịt vừa trả lời:
- Không có tiền anh ạ, mà tôi ở Phú Xuyên.
Tôi cười cười thay vì thú nhận là cái trí nhớ của mình giờ không còn như xưa nữa.
Xem chợ chán chê mê mỏi tôi vào quán cơm sau chợ để ăn,đang ăn thấy có người chào tôi quay ra,thì ra tay Hùng bán thịt.
Thấy tôi ngạc nhiên tay ấy giải thích:
- Đây là nhà tôi.
Để ý một lúc, sau tôi biết :
- Quán cơm sau chợ nơi tôi đang ngồi ăn là của vợ chồng em gái tay ấy.
Chiều nay,sau khi ăn cơm ở đó xong, rảnh rỗi ,tôi đi bộ đến nhà tay cựu bộ đội biên phòng ngồi chơi, (Ngày mai tôi sẽ đi xuống Nguyên Bình, đận này xong việc chắc thật lâu lâu tôi mới quay lại nơi đây.)
Ngồi uống nước nói chuyện ở đấy, tôi biết thêm tay Hùng bán thịt người Phú Xuyên trong chợ mà tôi hay đến mua và nói chuyện ấy, trước kia cỡ những năm 1980 là lính trung đoàn 750 quân đoàn 26 đóng ở xã Hồng Trị – Bảo Lạc, ra quân lấy cô vợ là cô giáo dậy học nơi trung đoàn đóng quân.
- Và thế là tôi biết vì sao tay người Phú Xuyên lại trở thành người bán thịt ở Bảo Lạc này rồi.
Chia tay cậu cựu bộ đội biên phòng, trên đường về nhà khách, tôi mủm mỉm cười khi nghĩ đến chuyện của mình năm nào:
- Ngày xưa mà nghe lời tay Thành đại đội trưởng tán em Huyền y tá tiểu đoàn thì có khi bây giờ tôi đang đeo bao dao,chăn trâu ở Tu Lý Đà Bắc ý chứ?
Mà có như thế thì có ai đến nói chuyện,chụp ảnh viết bài và gọi tôi là ĐỒNG HƯƠNG không nhỉ ?

PHỞ QUEN

Trên con đường cũ từ thành phố Cao Bằng dẫn vào chợ Bảo Lạc, đi ngang qua bưu diện huyện Bảo Lạc và chi nhánh điện Bảo Lạc,giữa hàng phố hai bên cắm cờ đỏ sao vàng, nhìn sang bên tay trái có một hàng phở sáng, buổi sáng xe chạy từ năm giờ sáng ở thị trấn Bảo Lâm ra Cao Bằng như xe Cao Bình, Cường Huệ đều đổ ở đây để lái xe và hành khách ăn sáng trước khi chạy một chặng đường 150 km để ra đến thành phố.
Quán phở là một cái chái vẩy ra của một ngôi nhà cấp 4 bên trong có một cái bếp đun bằng củi,bàn ăn là một cái bàn gỗ có bốn chân, mặt bàn là một tấm bê tông được lát gạch men trắng
Chủ quán là một thiếu phụ gần 50 tóc cắt ngắn có uốn xoăn xoăn ( Loại đầu mà trước năm 1975 người ta gọi là đầu Phi Dê)
Phở sáng ở Bảo Lạc cũng y chang những bát phở sáng mà người ta thường ăn trên con đường từ Nguyên Bình vào đến Bảo Lạc:
-Phở được thái từ bánh phở tráng và phơi lên cái sào nứa từ tối hôm trước. Trước khi bê cho thực khách người bán hàng cho vào đấy mấy miếng thịt lợn ba chỉ được cắt ra từ tảng thịt to rán, mấy miếng lạp sườn Cao Bằng thái nhỏ, ít rau thơm ít giá, ăn xong có cảm giác như mới được ăn bát mỳ đa ở xuôi nấu với thịt.
Cách đây hai năm, thi thoảng vào buổi sáng, tôi thường ăn phở ở đây, lúc đó thằng cháu cùng làm với tôi nó nói có vẻ hiểu biết:
- Chồng cô ấy làm trong huyện chú ạ
Và tôi cũng chả hỏi thêm nó làm gì nữa, mặc nhiên điều đó là đúng.
Bốn hôm nay, tôi trở lại Cao Bằng để giải quyết tồn đọng từ những năm trước, có một hôm tôi ăn bánh cuốn của cô Tâm giáo viên dậy văn mà tôi đã viết trong một câu chuyện nào đó đã lâu, còn lại tôi đã ăn sáng ở cái quán của người thiếu phụ có mái tóc phi dê này. Mấy lần đến đây khách đến ăn sáng cũng đông, cháu bé giúp việc bưng bê không kịp, tôi thấy mọi người đều tự đến đấy bê một bát cho mình. Chờ lâu sốt ruột tôi cũng ra bê lấy một bát( Chả nhẽ ngồi ngó mồm người ta ăn ?) Vẫn nhớ lúc người thiếu phụ chan nước vào bát phỏ cho tôi, tôi mới bảo với cô ấy rằng:
- Quán nhà em có cần thuê người bưng bê không? Anh đang thất nghiệp đây
Chả nhìn mặt người khách vừa nói câu ấy, cô ấy trả lời bằng tiếng kinh ( Có một chút đặc trưng của người vùng cao)
- Nhà em chả có tiền thuê bác.
Mấy người đang ăn nghe chuyện cũng nhoẻn miệng cười.
Buổi trưa xuống Huy Giáp( Lũng Pán ) làm việc, ngồi ăn cơm với mấy đứa cháu có nhà ở Khu 1 thị trấn Bảo Lạc chuyện này chuyện kia, trong câu chuyện có nói về quán phở sáng mà những chuyến xe khách chạy từ Cao Bằng Bảo Lâm mỗi sáng, một đứa có nói với tôi rằng:
- Cô ấy( người thiếu phụ có mái tóc phi dê ) tên là Bích , chồng cô ấy nghiện phải đi trại và chết cách đây mấy năm.
Tôi mới ngã ngửa người ra:
- Thế mà mấy năm nay cứ nghĩ chồng cô ấy làm ở Văn Phòng UBND huyện.
Chiều về, tôi đi qua dẫy phố cắm cờ đỏ , ngó qua cái quán ăn sáng tôi vẫn hay ăn, tôi tự nói với mình :
- Đằng sau mỗi lá cờ được cắm bên hè phố là một gia đình, và mỗi gia đình đó có những câu chuyện và hoàn cảnh rất riêng mà không phải ai cũng biết để mà chia sẻ được.Và vô hình chung những người khách trên xe chạy Bảo Lâm Cao Bằng vào ăn phở mỗi sáng kia, đã giúp người phụ nữ ( trong một ngôi nhà vắng bóng đàn ông) tự tin để tiếp tục sống với đời.

Chỉ là một chút viết trong những ngày lễ Vu Lan.

9 Tháng 8 2014 lúc 17:05

Hôm qua - Ngày mười ba tháng bẩy âm lịch.Có việc phải  đi Kinh- Môn Hải Dương , biết đơn vị làm cùng có ô tô xuống đấy, mới nói với họ cho đi nhờ ( Đi xe cơ quan tiện hơn bắt hai chặng xe khách, điều đó chả kể ai cũng biết mà )
Sáng đến đó sớm, trong lúc chờ xe mới ngồi nói chuyện với tay bảo vệ của cơ quan ấy ở phòng thường trực, chuyện này chuyện kia, rồi nói chuyện đất cát, nhà cửa con cái,được nghe tay ấy kể:
- Một người họ hàng nhà em sinh hạ được hai mụn con gái, đứa lớn lấy chồng vì nhà chồng quê xa, nên chúng nó về đấy ở rể. Đứa thứ hai sinh năm 1989 cũng mới lấy chồng, bây giờ con gái chúng  nó lạ lắm anh ạ, đứa sau mới lấy chồng được mấy tháng, quay về đòi bố mẹ chia nhà.
Nói đến đấy tay bảo vệ ngừng lại.
Không thấy tay ấy nói tiếp, mới hỏi thêm:
- Vậy con bé thứ hai nhà kia ấy  có được  học hành gì không, nhà chồng nó có nhà chứ?
Tay bảo vệ, rót cho người hỏi một chén nước, châm điếu thuốc rồi trả lời:
- Nó tốt nghiệp một trường đại học ở đường Hoàng Quốc Việt, nhà chồng nó có nhà anh ạ, mà rất rộng rãi, còn nhà bố mẹ đẻ nó  là một ngôi nhà  2 tầng  xây lâu rồi, nhưng bây giờ, chỗ đấy thuộc qui hoạch mở đường, nên sắp giải tỏa, muốn bán để chia  cũng chả ai dám mua anh ạ.
Xe đến, chưa nghe hết câu chuyện người bảo vệ kia kể, vội bắt tay người ấy rồi đi.
Đến nơi công việc bận rộn, rồi ăn, ăn uống uống quên khuấy câu chuyện nhà có hai đứa con gái của tay bảo vệ  kể lúc ban sáng.
Gần 9 h tối, Sau khi ngồi qua hai chặng xe  về  đến nhà, rửa mặt xong, chuẩn bị ăn cơm mới đọc bài viết của ai đó có câu "
-Vu Lan là dịp đặc biệt để giới trẻ sống chậm lại và yêu thương nhiều hơn. Và xin chớ quên rằng: Ai còn Cha mẹ… xin đừng thờ ơ!
Nhớ ra rằng:
-Ngày rằm tháng 7 là ngày xá tội vong nhân theo tục lệ, và cũng là ngày Vu Lan - Lễ báo hiếu của Phật Giáo được bắt đầu từ tích Bồ Tát Mục Kiều Liên đại hiếu cứu mẹ khỏi kiếp ngạ quỷ.
Đọc lại bài viết mượt mà thấm đẫm tình người một lần nữa, rồi đi ăn cơm.
Gắp mấy cọng rau cho vào mồm nhai nhai, câu chuyện nghe được tay bảo vệ lúc sáng hiện lên rõ mồn một trong đầu:
- Là những tiếng nói xoe xóe của đứa con gái mới đi lấy chồng về đay nghiến cha mẹ đòi chia nhà, sự bất lực của ông bố tóc bạc sắp đến ngày về hưu thiểu não ngồi góc giường nghe mẹ con chúng nó lời qua tiếng lại với nhau.
Rồi cảm thấy trong mồm như đang nhai phải mấy hạt sạn:
- Ừ thì Vu Lan, ừ thì là báo hiếu, mà chả biết những điều hay người ta đã viết, những việc tốt  người ta đã  làm trong những ngày rằm tháng 7 như thế này, có đủ làm lay động tâm can của những đứa  có học mà chỉ biết mỗi đến tiền hay không?
Thời nay, những đứa vô cảm như đứa con gái trong câu chuyện đã nghe ở trên, trong xã hội, quanh ta, rất nhiều và nhiều lắm.